Alçı levha nasıl seçilir: mekâna göre tür, kalınlık ve kenar tipiAlçı levha nasıl seçilir: mekâna göre tür, kalınlık ve kenar tipi

"Alçıpan" tek bir ürün değil

Alçı levha, iki karton arasına dökülmüş bir alçı çekirdektir. Çekirdeğe ve kartona eklenen katkılar levhanın hangi ortama dayanacağını belirler. Bu yüzden sipariş verirken "alçıpan" demek yetmez; mekânda nem, yangın ya da ses sorunu olup olmadığını bilmek gerekir.

Türler ve kullanım yerleri

• Standart levha (beyaz): Kuru iç mekânlar. Yatak odası, salon, koridor, ofis bölmeleri ve asma tavanlar.
• Suya dayanıklı levha (yeşil): Çekirdekte silikon esaslı katkı vardır, kartonu da su itici işlemden geçer. Banyo, mutfak, çamaşırhane ve lavabo arkası için uygundur. Duş nişi gibi doğrudan su alan yerlerde üstüne ayrıca sürme su yalıtımı yapılır.
• Yangına dayanıklı levha (pembe/kırmızı): Çekirdekte cam elyaf ve vermikülit benzeri katkılar bulunur. Yüksek sıcaklıkta çekirdek bütünlüğünü daha uzun korur. Kazan dairesi, yangın kaçış koridoru, şaft kaplaması ve daireler arası bölmelerde kullanılır.
• Ses yalıtımlı levha (mavi/mor): Çekirdeği daha yoğun ve ağırdır, havadan gelen sesi daha iyi keser. Otel odası, dershane ve konut bölme duvarlarında tercih edilir. Tek başına yetmez; profil arasına mineral yün koymak ve levhayı çift kat uygulamak farkı belirgin biçimde büyütür.
• Dış cephe levhası: Cam elyaf tülle kaplı, çimento ya da özel alçı çekirdekli levhadır. Hafif çelik yapılarda dış kaplama altı ve saçak altı gibi, havaya açık ama yağmuru doğrudan almayan yerlerde kullanılır.

Kalınlık

• 9,5 mm: Kavisli tavanlar ve dekoratif detaylar. Kolay eğilir, ama duvarda darbeye dayanıksızdır.
• 12,5 mm: En yaygın kalınlık. Bölme duvar, duvar giydirme ve düz asma tavanların çoğunda standarttır.
• 15 mm: Yangın ve ses performansı istenen bölmeler, darbe riski yüksek koridor ve okul duvarları.

Profil aksını da kalınlıkla birlikte düşünün. 12,5 mm levhada duvarda 60 cm dikme aksı yeterlidir, tavanda ise taşıyıcı aks 40–50 cm'ye iner.

Kenar tipi

• İnceltilmiş (pahlı) kenar: Uzun kenarlar hafifçe incelir. Derz bandı ve dolgu alçısı bu oyuğa gömülür, yüzeyde kabarıklık kalmaz. Boyanacak yüzeylerde standart tercih budur.
• Düz (kare) kenar: İnceltme yoktur. Çok katlı uygulamalarda alt katta ya da üstüne seramik gelecek yüzeylerde kullanılır.
• Yuvarlatılmış kenar: Dolgunun daha kolay yayılmasına yardım eder. Bazı üreticiler bunu pahlı kenarın bir çeşidi olarak sunar.

Derz bandı ve dolgu alçısıyla bitirme

Levhalar takıldıktan sonra ekleri kapatmak gerekir. Sıra şöyle:

1. Ekler temizlenir. Vida başları yüzeyin hafifçe altında kalmalıdır.
2. Derz dolgu alçısı ek boyunca sürülür, üzerine kâğıt ya da cam elyaf derz bandı yerleştirilir. Mala ile bastırılıp fazla alçı alınır.
3. Kuruyunca ikinci kat daha geniş bir şeritle çekilir. Kesilmiş, pahsız kenarların buluştuğu kısa eklerde şerit daha da genişletilir.
4. Gerekirse üçüncü katla yüzey sıfırlanır, zımparalanır ve boyadan önce astar atılır.

Sahada en sık görülen hatalar

• Islak hacimlerde standart levha kullanmak.
• Levhayı zemine değdirerek monte etmek. Alttan 10 mm boşluk bırakılmalı.
• Derz bandını atlayıp yalnızca dolgu alçısı sürmek. Çatlak kısa sürede geri gelir.
• Kesilmiş kenarlara pah açmadan derz yapmak.

Tür, kalınlık ve derz işçiliği birlikte doğru yapıldığında alçı levha yüzeyler yıllarca sorun çıkarmaz.